DE IDEALISTISCHE BESTUURSPARTIJ (2021)

In dit rapport wordt geprobeerd antwoord te geven op de vraag: hoe kunnen we de verkiezingsuitslag verklaren en welke lessen zijn er voor GroenLinks uit te leren? In een zin wordt het antwoord daarop samengevat als: GroenLinks is er onvoldoende in geslaagd te laten zien dat ze een idealistische bestuurspartij is. De oorzaken voor het verlies worden gezocht in de externe factoren, politieke positionering, inhoudelijke profilering en het leiderschapsprofiel. Enkele conclusies:

  • GroenLinks is een partij in transitie: zij heeft de tijd van ‘frisse nieuwkomer’ allang achter zich gelaten, maar tegelijkertijd nog nooit geregeerd. GroenLinks was niet meer de vanzelfsprekende politieke uitdager, maar behoorde ook niet tot de gevestigde orde. 
  • GroenLinks heeft de verwijten over het gebrek aan bestuursverantwoordelijkheid niet heel stellig ontkracht, terwijl daar op legitieme redenen voor aan te wijzen zijn: op lokaal niveau zie je hoe idealisme en pragmatisme hand in hand kunnen gaan. 
  • De partij is er onvoldoende in geslaagd om de politieke successen die de Tweede Kamerfractie heeft geboekt in haar voordeel te gebruiken.
  • GroenLinks lijkt haar idealen onvoldoende vast te houden, onder andere door anti-scorebordpolitiek.
  • GroenLinks is er onvoldoende in geslaagd een herkenbaar inhoudelijk en politiek profiel neer te zetten, zowel in de afgelopen politieke periode als in de campagne. 
  • Zowel voorafgaand als tijdens de campagne was er onduidelijkheid over het leidende narratief.
  • Op het thema klimaat: negatieve beeldvorming door de vele aandacht voor controversiele thema’s, te veel gericht op technische en instrumentele oplossingen in plaats van politieke waarden en emoties, en de klimaatboodschap was te weinig ook een linkse boodschap.
  • Het linkse profiel ontbrak.
  • Kiezers kregen een diffuus beeld van de partijleider.
  • De partij is te randstedelijk en de samenstellingen van lijsten, commissies en besturen kunnen diverser.
  • Het is niet altijd duidelijk waar, wanneer en door/met wie besluiten worden genomen en wanneer er ruimte is voor feedback. 

De aanbevelingen luiden:

  • Laat zien dat ‘idealen’ en ‘besturen’ hand in hand gaan
  • Offensief op groen en verbind ‘rood’ met ‘groen’, met een focus op waarden en emoties in plaats van techniek en cijfers
  • Geef volop zichtbaarheid aan de linkse agenda
  • Zorg voor samenhang en continuïteit in de strategie, waarbij politieke positionering, inhoud en leiderschapsprofiel logisch samenhangen. Ook moet GroenLinks zich niet laten afleiden door de politieke waan van de dag en heeft zij een scherper profiel nodig. Daarbij speelt het profiel van de politiek leider een belangrijke rol.
  • Linkse en progressieve samenwerking is goed, zowel binnen- als buitenparlementair

 

De aandachtspunten zijn onder andere:

  • Hou vast aan een brede aanpak, waardoor diverse doelgroepen zich aangesproken voelen
  • Zorg voor blijvende aandacht voor culturele en regionale diversiteit
  • Continueer ledengesprekken voor dialoog en feedback (alhoewel dit geen vervanging kan zijn van bestaande partijstructuren)