VRIJHEID EERLIJK DELEN (2005)

Manifest met ‘vrijzinnige voorstellen voor sociale politiek’ door Femke Halsma en Ineke van Gent

 

In 2004 noemt partijleider Femke Halsema GroenLinks ‘de laatste links-liberale partij’. Als ze wordt teruggefloten door de partijraad, corrigeert ze dit door ‘vrijzinnig links’ te gebruiken. In reactie op de oproep van Dick Pels ‘om het liberalisme te redden van rechts’, wilde Halsema het accent verleggen naar de libertaire tradities van links, als reactie op het conservatieve tweede kabinet-Balkenende en om zich te onderscheiden van de PvdA en SP. Dit idee werkte ze uit in een artikel in De Helling. In datzelfde nummer van De Helling schreef directeur van het wetenschappelijk bureau Bart Snels dat Halsema het ‘links-liberaal marktdenken’ wel erg snel liet vallen. Halsema schrijft later in het nawoord van het door Snels samengestelde boek Vrijheid als ideaal een nawoord, waarin ze verder afstand neemt van het ‘oud-linkse denken’. Op een conferentie onder dezelfde naam lanceert ze het manifest Vrijheid eerlijk delen samen met Ineke van Gent. Jesse Klaver, toen voorzitter van DWARS, de jongerenorganisatie van GroenLinks, reageerde enthousiast, hoewel hij in De mythe van het economisme zegt dat dit hem op kritiek van DWARS-leden kwam te staan. De vakbonden en de linkervleugel van GroenLinks reageerden kritisch. Na de mislukte formatieonderhandelingen in 2006 zwol de kritiek verder aan.

 

In het manifest stelt Halsema dat de verzorgingsstaat gemoderniseerd moet worden, naar Scandinavisch model. Om vrijheid voor iedereen mogelijk te maken, moet iedereen in staat gesteld worden om te werken. De uitgangspunten zijn:

  • De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Dat betekent een eerlijke verdeling van kansen en inkomens. Iedereen heeft recht op een fatsoenlijk bestaan, iedereen doet en telt mee.
  • Werk hebben is zeer belangrijk. Participatie en emancipatie staan voorop. Dat vereist volop kansen op de arbeidsmarkt en uitstekend onderwijs.
  • Mensen leven niet alleen om te werken. Het gaat om de kwaliteit van leven en werk, om zeggenschap over je eigen leven. 

Op basis van deze uitgangspunten worden er in Vrijheid eerlijk delen een aantal ‘vrijzinnige voorstellen voor sociale politiek’ gedaan. Deze hebben betrekking op eerlijk delen, gelijke kansen en meer zeggenschap over eigen leven. Voorstellen omvatten het flexibiliseren van de arbeidsmarkt, het afschaffen van inkomensafhankelijke regelingen en een gedeeltelijk basisinkomen voor werkenden en ondernemers.