Een Nieuw Kritisch perspectief op ‘linkse samenwerking’

Aankomend congres (zaterdag 12 februari) stemmen we over een aantal moties met betrekking tot de linkse samenwerking tussen GroenLinks en PvdA. Zo pleit ledeninitiatief RoodGroen voor een onderzoek naar een eventuele fusie tussen de twee partijen en ligt er een motie die oproept tot brede linkse samenwerking en minder focus op enkel PvdA. Ook heeft het partijbestuur zelf een motie ingediend over linkse samenwerking en vindt er voorafgaand aan het congres een online ledengesprek over linkse samenwerking plaats. Alle moties vind je in de dagkrant die gepubliceerd wordt op 11 februari.

 

In de discussie rondom linkse samenwerking bestaan veel verschillende smaken. Naast voorstanders en tegenstanders heb je ook veel mensen (nog) zonder mening of mensen die alleen voorstander zijn in bepaalde situaties of onder bepaalde voorwaarden. Wat ons betreft is moet die discussie nog beter gevoerd worden. Dit artikel is niet bedoeld om Nieuw Kritisch GroenLinks in een bepaald kamp te positioneren, maar om leden handvatten aan te reiken waarmee zij zich in deze discussie kunnen mengen. Dit doen we door vanuit de invalshoek van elk van onze drie pijlers of “d’s” (daadkracht, democratie en diversiteit) naar de linkse samenwerking en alles daar omheen te kijken. Zie onze oproeptekst uit juni 2021 voor een volledige uitwerking van de drie pijlers.

 

Daadkracht

Samenwerken en de krachten bundelen op links is goed. Daarom stellen wij in onze oproep voor om de banden met onze linkse bondgenoten (in het parlement en op straat) te versterken. Belangrijker nog is dat samenwerking gebeurt vanuit onze systeemkritische en radicale idealen. Maar GroenLinks verliest de laatste jaren haar zetels veelal op de flanken en de roep om een herleving van een linkser geluid klinkt harder en harder.

 

We constateren dus dat GroenLinks hier de afgelopen jaren onvoldoende in slaagt: in haar koers te veel van onze groene, sociale en inclusieve beginselen is afgedreven en zijn strategische overwegingen en politieke beeldvorming de boventoon gaan voeren. 

 

Hierin schuilt meteen het grootste gevaar bij linkse samenwerking: het dreigt al snel hoofdzakelijk een strategisch middel te worden (‘samen hebben we bij elkaar opgeteld een groter zetelaantal’). Wij geloven dat GroenLinks en daarmee ook links als geheel alleen sterker en groter kan worden als zij teruggrijpt op haar eigen sterke basis en haar verhaal daadkrachtig weet uit te dragen. Het is juist de GroenLinks-achterban die snakt naar een links alternatief. Wanneer we ons teveel focussen op het samenwerken met enkel de PvdA, inclusief haar conservatievere achterban, lopen we het risico om de broodnodige herziening van de politieke koers uit het oog te verliezen.

 

Dat gevaar wordt bovendien versterkt door het feit dat PvdA gematigder is en met name op klimaat en progressieve thema’s minder radicaal en vooruitstrevend is dan GroenLinks. Op de economische as is GroenLinks onder invloed van het linksliberalisme niet langer het linksere alternatief op de PvdA, zoals zij bij haar oprichting was bedoeld te zijn. Wanneer GroenLinks en PvdA nog meer naar elkaar toetrekken, voorzien wij dat de kans om op alle idealen van GroenLinks weer een sterk verhaal te vertellen steeds kleiner wordt. Zo blijven we voor eeuwig varen op de zweverigheid van de Nederlandse, progressieve kiezer. Daarmee bouw je geen beweging op.

 

Ten slotte merken wij op dat vanuit de linkerbovenhoek (radicaal groen, links én progressief) samenwerken met andere linkse partijen net zo logisch is. Qua stemgedrag komt GroenLinks in de Tweede Kamer niet meer overeen met de PvdA dan met andere linkse partijen. Door te focussen op PvdA, zonder daarbij de eigen linkse identiteit krachtig naar voren te brengen, wordt samenwerken met linksere partijen lastiger. De vraag waarom andere linkse partijen niet staan te springen op samenwerken met GroenLinks wordt niet gesteld. GroenLinks moet ervoor waken andere bondgenoten niet kwijt te raken, want een blok met enkel de PvdA is in zetelaantal momenteel nog steeds niet heel groot. 

 

Democratie

Wat je ook van linkse samenwerking mag vinden: het allerbelangrijkste is dat de besluitvorming hierover in de partij zo democratisch mogelijk plaatsvindt. Wanneer iedereen zich gehoord en betrokken voelt, maakt de uiteindelijke uitkomst niet zoveel meer uit. Echter zijn wij van mening dat het democratische proces rondom de linkse samenwerking tot nu toe zwaar ondermaats is. 

 

Behalve een aantal strak geregisseerde, weinig democratische ledengesprekken heeft er weinig formeel debat over linkse samenwerking in de partij plaatsgevonden. De bijeenkomst over linkse samenwerking rondom de kabinetsformatie in de Jaarbeurs te Utrecht was een aanfluiting: terwijl PvdA haar leden daadwerkelijk zeggenschap gaf via een politieke raadpleging, mochten GroenLinks-leden enkel als klapvee fungeren. 

 

Bovendien wordt vooral input opgehaald over specifieke strategische stappen in de linkse samenwerking, zoals rondom de kabinetsformatie. Wat bepaalde stappen voor de lange termijn betekenen, komt niet aan bod. Leden hebben geen flauw idee waar de linkse samenwerking toe moet leiden en welke afwegingen daarbij gemaakt moeten worden. Er ligt geen enkel lange termijn plan, geen duidelijk democratisch proces waarin vooraf helder is waarover en wanneer leden inspraak en zeggenschap hebben, laat staan dat leden periodiek worden geïnformeerd over waar we nu staan.

 

En dat is een probleem: iedere stap is een stap in een bepaalde richting. In de richting van een bepaald eindpunt. Iedere stap wordt geframed als een strategische keuze waar je nauwelijks tegen kan zijn. Linkse samenwerking is toch goed? Samen staan we toch sterker? Maar aan het eind van de rit tellen al die kleinere stappen bij elkaar op tot de keuze voor ons wordt gelegd om dan maar te fuseren. En dan is het irrationeel geworden om tegen te stemmen. Zo worden we van bovenaf een fusie in gerommeld. 

 

Dat het partijbestuur nu zelf een congresmotie over dit thema heeft ingediend (notabene door deze op de website los bij de congresstukken te plaatsen terwijl alle andere moties, ook die over hetzelfde onderwerp, hier nog niet te vinden zijn) is hoogst dubieus te noemen. Deze motie benadrukt de wens uit de motie van RoodGroen om de samenwerking met PvdA te versterken en verder te verkennen, maar in plaats van direct te spreken over een onderzoek naar een eventuele fusie, beschrijft het partijbestuur stappen om de samenwerking “nader vorm te geven”. Op deze manier vraagt het partijbestuur “mandaat” voor haar huidige omgang met de PvdA en poogt zij de regie over het gehele proces zelf strak in handen te houden. 

 

Diversiteit

Vanuit het oogpunt van een diverse en inclusieve partij is het lastiger te voorzien wat linkse samenwerking hiervoor betekent. We zien wel twee punten waarop diversiteit en inclusie mogelijk met linkse samenwerking kan gaan botsen.

 

Ten eerste heeft GroenLinks net nieuw diversiteits- en inclusiebeleid vastgesteld. Als partij zijn we nog lang niet de diverse en inclusieve partij die we willen zijn. Wanneer de linkse samenwerking met PvdA leidt tot het samenvoegen van de twee partijen, bestaat de kans dat de met grote moeite bereikte mijlpalen verloren gaan. Diversiteit en inclusie zou bij een eventuele fusiepartij centraal moeten staan, onder andere door middel van diversiteit in alle posities en besluitvorming die een rol spelen in de totstandkoming daarvan. De kans dat dit op een goede, inclusieve manier gebeurd is klein wanneer beide partijen afzonderlijk hier nog altijd niet in slagen.

 

Ten tweede bestaan de belangrijkste verschillen tussen GroenLinks en PvdA juist op de progressief/conservatief-as, wat ook politieke standpunten rondom antiracisme en antidiscriminatie, vluchtelingen en migratie, enzovoort omvat. Los van het feit dat wij zoals beargumenteerd onder ‘daadkracht’ vinden dat GroenLinks haar profiel sowieso ook op deze as moet aanscherpen, juist ook om een meer diverse achterban aan te spreken, maken we ons in het bijzonder zorgen over wat het betekent voor onze inclusieve politiek wanneer we in zee gaan met een conservatievere partij die bijvoorbeeld voor het boerkaverbod is en wat betreft vluchtelingenrechten soms plotseling rechts uit de hoek kan komen. 

 

 

Kortom: wij zien vanuit het perspectief van onze missie voor een daadkrachtiger, democratischer en diverser GroenLinks verschillende obstakels. Dat hoeft echter niet te betekenen dat die obstakels niet te overwinnen zijn. Een democratisch, inclusief proces is daar echter wel een harde voorwaarde voor. We hopen dat de GroenLinks-leden die dit lezen dankzij onze inzichten een nog meer weloverwogen besluit kunnen nemen over de moties die aanstaand congres voorliggen.  

 

Nieuw Kritisch GroenLinks

 

Reactie schrijven

Commentaren: 0